|
Hans Lorenzen
Geboren in Stubbæk anno 1862, kwam in 1884 naar Ballum, waar
hij leraar werd aan de school in Bådsbøl. Hier gaf hij onderwijs van
1890 - 1909 totdat hij werd ontslagen door de Pruisische staat, omdat
hij te zeer van zijn sterke Deense gevoelens en meningen liet blijken. Hans Lorenzen was daarna hereboer van 1909 tot zijn dood in
1956. Verder
was hij lid van de districtsraad en de gemeenteraad, lid van de
kerkenraad, oprichter en bestuurder van de Ballumer Spaarbank en 2e
voorzitter van de Noord Sleeswijkse geheelonthoudersvereniging. (Ridder
1e Klasse)
Hansigne Lorenzen
Geboren in 1870, was de dochter van de hoofdleraar Jens
Andersen Jenssen aan de school in Bådsbøl. Zij huwde in 1890 met Hans
Lorenzen en zij kregen vijf kinderen. In 1905 debuteerde ze als
schrijfster onder het pseudoniem Sven Tange met het boek "Een volk
vecht" (Der kæmper et folk). Daarna volgden er nog een reeks romans
en gedichten, die alle sterk van invloed waren op het voortbestaan en
gebruik van de Deense taal en cultuur ten zuiden van de Kongeå, vooral
in de laatste moeilijke tijd van de onderdrukking door Pruisen. Haar
laatste boek "De oude zeekapiteinen" bevat op rijm geschreven
volksverhalen in het dialect van West-Sleeswijk (1945). Hansigne
Lorenzen ijverde voor het redden en bewaren van prikbrieven en kant en
ontving ondersteuning van vrouwenkringen in Denemarken, die ook graag
zagen dat het kantklossen en vooral de Tønder kant" weer populair
werd. Door een monopolie, dat de naam kreeg van "Het Tønder kant
depot", waarvan koningin Alexandrine (de grootmoeder van de
huidige koningin Margrethe) beschermvrouwe werd, probeerde Hansigne
Lorenzen met de hulp van kantklossters uit de omgeving, het
kunsthandwerk weer te herscheppen. Voor dit initiatief ontving Hansigne
Lorenzen een koninklijke eremedaille "in goud met kroon".
Hansigne Lorenzen stierf in 1952.
Lorenzens Gård (boerderij)
Werd ca. in 1870 door Hans Nicolajsen in een niet-traditionele
stijl gebouwd, die brak met de algemene bouwstijl in die streek. In
1920 werd de boerderij door Hans en Hansigne Lorenzen gekocht. Het
woonhuis in twee verdiepingen bevat, op het zuiden gelegen, een reeks
van zes kamers. Én z.g. traditionele "pissel", die meestal op
iedere boerderij in deze streek voorkomt is gemeubileerd met kisten,
kasten enz. van Zuid-Jutland uit de 18e eeuw en bevat o.a.ook serviezen
en ander fijn aardewerk uit Holland en Engeland. De rode zitkamer,
waarin de portretten van o.a. Hans en Hansigne Lorenzen hangen, is in
de stijl van Christian VIII gemeubileerd. De gele tuinkamer verbindt
het huis met de grote tuin. Hier hangen schilderijen net motieven uit
de streek (o.a. van Carl Tønder). In de Deense vlagkamer (Dannebrog),
de huiskamer, hangen portretten van het koningshuis en herinneringen
aan de tijden van vòòr 1920. De blauwe kamer fungeert als eetkamer. Op
de eerste verdieping vindt men de kantkloskamer, waar het onderwijs
door Cathrine Lorenzen plaatsvond. Tegenwoordig is hier de
tentoonstelling van de kantverzameling van het legaat. Het
"folklorevertrek" geeft een goed beeld van het vroegere
milieu van het eiland Rømø met zijn bedsteden, oude oven enz.
Cathrine Lorenzen
In 1903 in
Ballum geboren verzamelde door haar moeders activiteiten en eigen
studies door heel Europa een grote kennis over kantwerk en de historie
hierover. In 1926 maakte Cathrine Lorenzen daadwerkelijke plannen voor
het onderwijs in dit oude kunsthandwerk. In 1927 kon zij hiermee
beginnen, o.a. de eerste van de drie maanden durende kantkloscursussen
op het Kunstindustriemuseum in Kopenhagen. In 1929 kwam er een
kantklosschool in Tønder, Østergade 15. In de hierop
volgende jaren volgden nog vele cursussen in de Tønderstreek en verder
het land in. In 1940 verhuisde de school naar Richtsens Hus in
Vestergade, Tønder. Na de oorlog in 1945 verhuisde deze naar Lorenzens
gård in Ballum. Cathrine Lorenzen nam in 1956 de boerderij over. Zij
testamenteerde die in 1971 aan haar naaste familie en richtte een legaat
op. Sedert 1971 verzorgt de familie gelegenheid voor een cursus en
houdt bovendien het huis in de maand juli voor het publiek geopend.
De geschiedenis van de Tønderkant
kan niet met enkele woorden worden verteld. Vanaf de 16e tot
de 20e eeuw is er Tønderkant geklost. In Lorenzens gård is er een grote
verzameling uit de tijd van Hansigen en Cathrine Lorenzen. Niet alleen
proefwerkjes maar ook kragen, mutsen, bruidssluiers, tafelkleden en
beddengoed, die uit het familiebezit stammen, zijn tentoongesteld. De
gereedschappen, waaronder de kloskussens met de oude klossen, de echte,
Belgische linnengarens, brede z.g. prikbrieven enz., zullen hen die het
kantklossen beheersen, interesseren. Een mooi proefstuk van de kant die
de vrouwen uit Zuid-Jutland aan koningin Alexandrine in het jaar van de
hereniging (Genforeningen 1920) schonken, is tentoongesteld. In 1967 is
deze kant in de bruidsjapon van koningin Margrethe gebruikt.
Stinne
Winter.
|
